ພະວິພັງ ຄາຖາທີ່ ໒ ໃນ ໗ ຄໍາພີແຫ່ງພະອະພິທໍາ ເປັນການຍົກໝວດທໍາສໍາຄັນໆ ຂຶ້ນຕັ້ງເປັນຫົວເລື່ອງແລ້ວແຍກແຍະອອກ, ອະທິບາຍແລະວິນິດໄສຢ່າງລະອຽດ ເຊິ່ງເນື້ອຄວາມບາງສ່ວນເປັນບົດພາສາບາລີແລະບາງສ່ວນແປເປັນພາສາລາວ ແລະວ່າດ້ວຍ ຂັນ ໕ ທັງຫລາຍຄື: ໑. ຮູບຂັນ ຄື ກອງຮູບສ່ວນທີ່ເປັນຮ່າງກາຍແລະສ່ວນປະກອບທີ່ເປັນຮູບທໍາທັງໝົດ, ໒. ເວທະນາຂັນ ຄື ກອງເວທະນາ ໃນສ່ວນທີ່ເປັນການສະເຫວີຍອາລົມ, ຄວາມຮູ້ສຶກ ສຸກ ທຸກ ຫຼືເສີຍໆ ໓. ສັນຍາຂັນ ຄື ກອງສັນຍາ ສ່ວນທີ່ເປັນການໝາຍຮູ້ແລະຈົດຈໍາສິ່ງທີ່ໄດ້ຮັບ, ໔. ສັງຂານຂັນຄື ກອງສັງຂານ ສ່ວນທີ່ເປັນຄວາມປຸງແຕ່ງ, ສະພາບທີ່ປຸງແຕ່ງຈິດໃຫ້ດີຫຼືຊົ່ວຫຼືເປັນກາງ. ໕. ວິນຍານຂັນ ຄື ກອງວິນຍານ ສ່ວນທີ່ເປັນຄວາມຮູ້ແຈ້ງອາລົມຜ່ານທາງອາຍະຕະນະທັງ 6 ເຊັ່ນ ການເຫັນ, ການໄດ້ຍິນ ເປັນຕົ້ນ. ຄໍາລົງທ້າຍ: ລານທີ ໓໔ ໜ້າ ໑: ສັງກາດຣາຊະໄດ້ ໑໒໕໖ ຕົວ ປີກາບສະງ້າ ເດືອນ ໑໐ ແຮມ ໑໐ ຄໍ່າ ມື້ຮ້ວງມົດ ວັນ ໑ ລິດຈະນາແລ້ວຍາມກອງງາຍ ໝາຍມີ ເຈົ້າຫົວສີນໍຣະຄຸດ ເປັນເຄົ້າກັບລູກເຕົ້າສູ່ຄົນມີໃຈໃສສັດທາເປັນອັນຍິ່ງ ຈິ່ງໄດ້ພ້ອມກັນສ້າງ ອະພິທໍາມາ ໄວ້ກັບສາສະໜາ ຕາບຕໍ່ເທົ້າ ໕໐໐໐ ພະວັດສາ ຂໍໃຫ້ໄດ້ດັ່ງຄໍາມັກຄໍາປາດຖະໜາທຸກເຍື່ອງທຸກປະການກໍ່ຂ້າເທີ້ນ ທຸວັງ ນິດຈັງ.
Abhidhamma text, Vibhanga, the second Khatha of the seven books. It is to raise the important categories of Dhamma topics and set them up as subjects and then distinguish them, explain and diagnose in detail. Some of the content is written in Pali and some in Lao tells about the five aggregates as following: 1. Rūpa-khandha: Corporeality includes body and the whole components 2. Vedanā-khandha: Feeling, that is the enjoyment of emotions, the feeling of happiness, suffering, or indifference. 3. Saññā-khandha: Perception, the part that defines the meaning to remember the emotion. 4. Saṅkhāra-khandha: Mental formations, the part that is the refining, the state that alters the mind for good or evil or being middle. 5. Viññāṇa-khandha: Consciousness, the part that is the understanding of emotions throughout the six senses such as seeing, hearing, etc. Colophon: Folio 34 on the recto side: Sangkat (CS) 1256, a kap sanga year, on the tenth day of the waning moon of the tenth lunar month, a huang mot day, the first day of the week (Sunday), the writing of this manuscript was accomplished at the time of kòng ngai (between 7.30–9.00 o’clock). The initiator, Chao Hua Si Nòrakhut and all his children and relatives had the ardent religious faith to sponsor the making of this manuscript entitled Abhidhamma to support the Teachings of the Buddha to last until the end of 5000 years. May our wishes and desires come true, certainly and constantly.
Extent: 1 palm-leaf manuscript containing 35 leaves.
Size and dimensions of original material: Hight 4.5 cm, width 57.5 cm, depth 1.3 cm.
Condition of original material: Fragile.
Alternative calendar and date: Lao, CS 1256, a kap sanga year
Scribe(s): Unidentified.
Original institution reference: Manuscript Cabinet No.01.
